‘Het viel reuze mee hoeveel extra tijd het ons heeft gekost’

Dit interview is onderdeel van een serie interviews over ervaringen met de Wkb. De overige bijdragen zijn te lezen via deze link. Heeft u ook een artikel, blog of andere ervaring met proefprojecten? Laat het ons weten via wkb@stichtingibk.nl.

Kazerne Glanerbrug (foto: PlanGarant)Glanerbrug, gemeente Enschede, heeft afgelopen jaar een nieuwe brandweerkazerne gekregen. De bouw ervan was een proefproject in aanloop naar de Wet kwaliteitsborging. Projectleider Gerald Geerdink van bouwer Dura Vermeer had in eerste instantie zo z’n bedenkingen om mee te doen aan een Wkb-proefproject. De belangrijkste reden was dat hij verwachtte er veel extra tijd in te moeten stoppen. Terugkijkend op het bouwproces, toont hij zich prettig verrast: ‘Het viel reuze mee hoeveel extra tijd het ons heeft gekost. Ik vind het zeker voor herhaling vatbaar. Bij grote projecten werkten we in ons bedrijf altijd al met keurlijsten, maar in de kleinbouw gebeurt dat niet altijd. Waar we vooral op bedacht moesten zijn, is dat we alles vastlegden. Daarbij heeft ook geholpen dat we een enthousiaste uitvoerder hadden op de bouw, die er helemaal voor ging.’

Namens de gemeente Enschede nam Mark Heethaar, casemanager vergunningen, deel aan het proefproject. De kwaliteitsborger was Martijn Broeze, van PlanGarant. Zij onderschrijven de ervaring van Gerald over de benodigde tijd, al waren de uren anders verdeeld dan bij een ‘traditioneel’ bouwproject. Grofweg gezegd, is een groot deel van de uren die anders bij Bouw- en Woningtoezicht nodig zijn, naar de kwaliteitsborger gegaan. De Wkb-uren van Gerald zijn nu door zijn bedrijf op zich genomen. In de toekomst zullen ze aan de opdrachtgever worden doorberekend. 

Kosten

En dan komen we meteen op de kosten van een Wkb-traject. De gemeente Enschede heeft in het kader van dit proefproject een korting gegeven op de legeskosten, maar hoe dat in de nabije toekomst zal gaan, is nog onduidelijk. Mark Heethaar: ‘We weten al wel hoeveel werk er voor ons af gaat, maar niet hoeveel er nog precies overblijft. Tot nu toe werkt onze afdeling legesdekkend. Als er door de Wkb minder werk voor ons is, zal dat ook gevolgen hebben voor de leges.’ 

Toch is Mark positief over de komst van de Wkb, juist als het om bouwkwaliteit gaat. Hij noemt als voorbeeld de bouwvergunning voor een woning. ‘Nu is er nog één moment van toetsing, als de vergunningaanvraag bij ons wordt ingediend. Wijzigingen nadien, zoals een uitbouw aan de woning, zijn vaak vergunningvrij. Daar hoef ik als gemeente niets van te vinden, maar de kwaliteitsborger juist wel.’ Kwaliteitsborger Martijn Broeze vult aan: ‘Elke aanpassing tijdens de bouw toetsen we. Dat kan snel, maar er wordt zo ook wel weer naar de vereiste kwaliteit gekeken.’

Loslaten en vertrouwen

De komst van de Wkb is voor Bouw-en Woningtoezicht een kwestie van loslaten en vertrouwen op het systeem van kwaliteitsborging. Mark: ‘Vooral onze vakspecialisten zijn daar in het begin nogal huiverig voor.’ Als kwaliteitsborger benadrukt Martijn hoe belangrijk het is dat zij zo vroeg mogelijk in een bouwproces worden ingeschakeld. ‘Het moment van aanhaken is bepalend, bij voorkeur zodra de architect het ontwerp klaar heeft.’

Gerald weet nu wat hij kan verwachten als hij weer onder de Wkb gaat bouwen. Daarbij realiseert hij zich terdege dat een grote bouwer als Dura Vermeer een voorsprong heeft op kleine aannemers, die lang niet altijd gewend zijn alles stap voor stap vast te leggen, laat staan om bijvoorbeeld met Snagstream [software voor het vastleggen van controles] te werken. Ook Martijn is het hiermee eens: ‘Alle bedrijven, groot of klein, zullen mee moeten in de optimalisatie van het (digitale) proces. Dat zal van de kleine bedrijven soms meer vragen dan van andere, maar als we samen het doel voor ogen houden, komen we gezamenlijk tot het vastleggen van het gehele proces.’

Legeskorting kwaliteitsborging 2021

Ook dit jaar heeft Rowiq Advies weer in kaart gebracht welke gemeenten korting geven voor proefprojecten Kwaliteitsborging. Meer informatie over proefprojecten is te vinden via deze link. Voert u een proefproject uit een in een Ambassadeursnetwerk Wkb dan is tevens subsidie vanuit het ministerie van BZK beschikbaar.

Inmiddels geven 58 gemeenten korting, variërend van 10% tot 80%. Ten opzicht van vorig jaar is het aantal gemeenten dat korting geeft met 14 toegenomen. Op onderstaande kaart zijn de betreffende gemeenten weergegeven. Klik op € voor meer informatie of kijk op de site  van Rowiq Advies.

 

Waarom starten met een proefproject Wkb?

het antwoord op die vraag wordt gegeven door de gemeente Bernheze, Bouwbedrijf Van de Ven en BCN kwaliteitsborgers in onderstaand filmpje. Wilt u ook starten met een proefproject? Doen dan mee met een Ambassadeursnetwerk Wkb.

Discussie in Cobouw: amendementen wel of niet goed verwerkt?

In Cobouw van 8 december jl.  schrijft voormalig Tweede Kamerlid Albert de Vries een opiniestuk over de Wkb. Hij stelt dat (de voorhangversie van) het Besluit kwaliteitsborging voor het bouwen (Bkb) niet voldoet aan zijn amendementen bij de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb). Dat zijn opinie niet door iedereen gedeeld wordt, blijkt uit twee reacties in Cobouw van 11 en 15 december jl. van respectievelijk ing. Gert-Jan van Leeuwen en mr. dr. ing. Peter de Haan.

De Vries schrijft dat zijn amendementen als doel hebben om te regelen dat bij de bouwmelding een risicobeoordeling wordt ingediend en bij gereedmelding een dossier bevoegd gezag. De amendementen waren mede de reden dat de PvdA uiteindelijk voor de Wkb heeft gestemd. De Vries stelt in zijn opiniestuk dat de door hem beoogde risicobeoordeling en dossier bevoegd gezag ‘niet of slechts in zeer beperkte mate’ recht wordt gedaan.

Van Leeuwen merkt in zijn artikel van 11 december op dat De Vries oude koeien uit de sloot haalt. De aangenomen amendementen maken dat de gemeenten zo nodig de bouwtechnische voorschriften kunnen handhaven. Naast de rol van de kwaliteitsborger en de Tlokb. Het is uiteindelijk weer een voorbeeld van polderdemocratie; het welbekende compromis. Van Leeuwen stelt dat als De Vries geen wijzigingen in het gemeentelijke bouw- en woningtoezicht wilde, de PvdA tegen de Wkb had moeten stemmen.

De Haan spreekt in zijn artikel over De Vries als een olifant die destijds door de spreekwoordelijke porseleinkast is gegaan. Hij merkt op dat het naar zijn mening sowieso slechte amendementen waren, nu de wetteksten en de toelichtingen niet overeenkomen. De Haan stelt daarnaast dat de amendementen wel goed zijn verwerkt en De Vries kennelijk moeite heeft om het Bkb goed te interpreteren. Zo staat woordelijk in het Bkb dat de kwaliteitsborger rekening kan houden met andere kwaliteitsborgingssystemen, hetgeen volgens De Vries onterecht in de tekst ontbreekt.

De discussie in Cobouw is ontstaan naar aanleiding van de antwoorden op vragen naar aanleiding van het ontwerpbesluit kwaliteitsborging die door minister Ollongren recent naar de Eerste en Tweede Kamer zijn gestuurd. In de brief wordt toegelicht welke wijzigingen ten opzichte van dat ontwerpbesluit nog worden aangepast. De VNG heeft aangegeven dat met de voorgenomen wijzigingen er wat hen betreft geen inhoudelijke belemmeringen meer zijn om de Wkb in te voeren.

Samenvatting afspraken VNG en BZK in het Besluit kwaliteitsborging

Op 25 november heeft minister Ollongren de antwoorden op Kamervragen over het Ontwerpbesluit kwaliteitsborging aan de Eerste Kamer en Tweede Kamer gezonden. In de beantwoording is aangegeven op welke manier de afspraken tussen VNG en BZK over de rol van het bevoegd gezag zijn verwerkt. Deze afspraken – waarover vorige maand een akkoord is bereikt – hebben betrekking op aanpassing van het Besluit kwaliteitsborging op de volgende punten:

  • Specifieke lokale omstandigheden. Door de gemeente kenbaar gemaakte omstandigheden / risico’s moeten worden opgenomen in de risicobeoordeling.
  • Toezichtinformatie. De Wkb biedt het bevoegd gezag de mogelijkheid om vooraf informatie op te vragen over specifieke onderdelen van een bouwproject en het moment van starten van die onderdelen. Dit ter voorbereiding op eventueel toezicht tijdens de bouw.
  • Gereedmelding. In het Besluit kwaliteitsborging is verduidelijkt welke gegevens moeten worden aangeleverd bij de gereedmelding.

In Bouwkwaliteit in de Praktijk nr. 9 is een artikel opgenomen waarin deze afspraken op verder worden toegelicht.

 

‘Bouwen onder kwaliteitsborging is flexibeler’

Het cpo-project Nieuwe Gracht in Delft (Foto: Ralph Kamena)

Architect Liesbeth Janson (Studio Huijgens) hoeft niet meer te worden overtuigd van nut en noodzaak van de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen. Zij heeft al sinds 2016 ervaring met het bouwen volgens de Wkb-systematiek, via pilotprojecten in Delft. Afgelopen voorjaar is het tweede appartementengebouw opgeleverd dat Janson ontwierp in Nieuw Delft (spoorzone): negen appartementen en een studio. Beide zijn cpo-projecten, dus in collectief particulier opdrachtgeverschap tot stand gekomen. Juist bij dit soort projecten vraagt de opdrachtgever vaak om aanpassingen tijdens de bouw. Janson: ‘Als je bouwt volgens de Wkb, kun je veel flexibeler zijn met die aanpassingen. Het bouwplan ligt op het aanvraagmoment van de omgevingsvergunning alleen vast op uitgangspunten bestemmingsplan en Welstand. De kwaliteitsborger toetst elke planfase mee, dus als tijdens de planvoorbereiding iets wijzigt gaat dat direct mee in de volgende beoordeling. De onafhankelijke kwaliteitsborger toetst die vervolgens op praktische uitvoerbaarheid, op veiligheid en op de voorschriften uit het Bouwbesluit.’

Inmiddels is Janson gestart met het derde cpo-project in Delft (Nieuw Delftse Poort), opnieuw met een onafhankelijke kwaliteitsborger op voorstel van de gemeente. ‘De kwaliteitsborger toetst het gebouw op honderden punten, de meeste natuurlijk tijdens de uitvoering, maar ook de ontwerpstukken worden in de aanloopfase op vaste onderdelen gecheckt.  Als architect word je daar scherper van, maar als bouwer ook. De aansprakelijkheid voor de uitvoeringskwaliteit ligt bij de bouwer. Er zijn daarom bij aannemers zelf ook interne kwaliteitscontroleurs, zodat het vaak nog zoeken is naar de beste methode waarop deze controle gemeenschappelijk wordt gedeeld en behandeld. Dat proces wordt dankzij de kwaliteitsborger steeds beter beheerst. Zo wordt bijvoorbeeld letterlijk elke geplaatste ruit gecontroleerd op het voorgeschreven glastype. Voorheen gebeurde dat misschien niet altijd. Het is in het belang van alle partijen dat de kwaliteitsborger er op veel momenten langs loopt. Niemand zal nu meer een leidingschacht sluiten zonder dat er foto’s zijn gemaakt om aan te kunnen tonen dat de brandveiligheid in orde is.’

Voorbeeld van een controlerapport in Snagstream

Hogere kosten?
Een kwaliteitsborger moet uiteraard ook worden betaald. Je zou dus kunnen denken dat de Wkb kostenverhogend gaat werken in de bouw, maar Janson heeft ervaren dat dit niet het geval hoeft te zijn. Zo heeft de gemeente Delft de bouwleges voor de Wkb-pilotprojecten met 10 procent verlaagd, waaruit de kosten voor de borger konden worden betaald. Een ander gunstig effect is dat er misschien minder faalkosten worden gemaakt, omdat er voortdurend tijdens de bouw wordt gecontroleerd of er volgens het bestek en Bouwbesluit wordt gewerkt. Janson: ‘Je wil niet weten hoeveel er vaak gesloopt moet worden omdat er niet volgens de tekening wordt gebouwd.’

Wel vraagt de Wkb-systematiek extra energie – lees: werkuren – van alle betrokken partijen, maar, zegt Janson, dat is vooral een kwestie van met elkaar uitvinden hoe je omgaat met de vereiste kwaliteitstoetsing. Een open startoverleg met alle betrokkenen voor de aanvang van de bouw is een must, om afspraken, verwachtingen en werkwijze af te stemmen. ‘Waar ligt de balans tussen controle en eigen verantwoordelijkheid? Wordt er gemuggenzift of worden er terechte aanpassingen gevraagd?’

Tot nu toe heeft Janson samengewerkt met PlanGarant als kwaliteitsborgers. Maar, ook zzp’ers verschijnen op deze markt, onder andere architecten die zich laten omscholen. Daar schuilt wat Janson betreft ook een gevaar in: dat zij te veel met de blik van een architect naar een project kijken, terwijl er een bredere toetsing wordt gevraagd. Janson geeft daarom de voorkeur aan een toetsingsorganisatie met verschillende disciplines, ‘al wil je natuurlijk niet dat de plantoetsers een tweede overheid worden’.

Akkoord VNG en minister Ollongren over Wet Kwaliteitsborging

Nieuwsbericht | 12-11-2020 | Ministerie van Binnenlandse zaken

Logo VNGDe Vereniging Nederlandse Gemeenten en minister Ollongren (Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties) hebben een akkoord bereikt over de Wet Kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb). Met dit akkoord tussen gemeenten en het ministerie is een belangrijke stap gezet richting de beoogde inwerkingtreding van de wet op 1 januari 2022.

Minister Ollongren: “Ik ben blij met dit akkoord tussen gemeenten en Rijk. De kwaliteit van bouwprojecten is hiermee sterker geborgd en de consument beter beschermd. En de gemeente behoudt haar toezichthoudende en handhavende bevoegdheden”.

Wethouder Liesbeth Grijsen, lid van de VNG-commissie Ruimte, Wonen en Mobiliteit: “Het is goed dat gemeenten nu duidelijkheid krijgen over de juridische borging van de verantwoordelijkheden van het bevoegd gezag. Met dit akkoord zijn wat ons betreft de juridische belemmeringen weggenomen. Gemeenten en ook alle andere betrokkenen kunnen zich nu gaan richten op de voorbereidingen voor de invoering van de wet. Partijen staat nu niets meer in de weg om aan de slag te gaan met proefprojecten”.

De Wkb heeft als doel de bouwkwaliteit te verbeteren door de toets vooraf op de papieren bouwplannen te vervangen door de toets in de praktijk op de bouwplaats zelf tijdens het bouwproces. Deze toets in de praktijk zal (in eerste instantie voor bouwwerken gevolgklasse 1) door onafhankelijke kwaliteitsborgers worden uitgevoerd. Daarnaast wordt de aansprakelijkheid van de bouwer vergroot voor bouwfouten. Dit biedt toekomstige bewoners meer zekerheid dat hun woning zonder fouten wordt opgeleverd en de garantie dat fouten worden hersteld of worden vergoed.

In 2019 waren de Kamers reeds akkoord gegaan met deze wet. Bij de verdere uitwerking van de regelgeving hadden de gemeenten zorgen over de uitvoerbaarheid op een aantal onderdelen, die door het akkoord zijn weggenomen. Zo wordt de taakverdeling tussen gemeenten en kwaliteitsborger nog duidelijker beschreven, krijgen de gemeenten de mogelijkheid om in specifieke gevallen informatie over een project op te vragen en wordt een duidelijk onderscheid gemaakt tussen de risicobeoordeling en het borgingsplan. Ook is afgesproken dat er een onderzoek komt, om inzicht te krijgen in de kosten die het toezicht op de gehele bouwregelgeving met zich meebrengt voor gemeenten (art. 2 Financiële verhoudingswet).

De Wkb sluit aan bij de implementatie van de Omgevingswet, die beide beoogd zijn om op 1 januari 2022 in werking te treden. Het akkoord biedt alle partijen de mogelijkheid om aan de slag te gaan met proefprojecten en de implementatie van de Wkb.

Kick-off ambassadeursnetwerk Wkb in Rotterdam

BRON: Website VNG

De proefprojecten voor de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen gaan nu echt van start. In Rotterdam is de spits afgebeten met de kick-off voor het Ambassadeursnetwerk kwaliteitsborging. Meer dan 40 deelnemers deelden digitaal de eerste ervaringen met de proefprojecten.

Een ambassadeursnetwerk bestaat uit een ambassadeursgemeente, een aantal omringende gemeenten, aannemers en kwaliteitsborgers. Tijdens de kick-off wisselden gemeenten waar al proefprojecten zijn gestart, kennis en ervaring uit. Binnen het netwerk worden de komende maanden nog minimaal 10 projecten opgestart. Omliggende gemeenten en andere geïnteresseerden kijken mee en alle partijen leren van elkaar.

Netwerken in het hele land
In het hele land gaan de komende maanden 18 netwerken aan de slag met de proefprojecten.  Zij gaan hierin leren en ervaren hoe de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen werkt. Deze kennis en ervaring wordt gedeeld met alle gemeenten in Nederland.

Op korte termijn gaan de netwerken in Almere, Zaanstad en Den Haag beginnen. Geïnteresseerden kunnen zich aanmelden bij 1 van de ambassadeursgemeenten of via wkb@vng.nl.