Evaluatierapport proefprojecten kwaliteitsborging bouw

In de afgelopen maanden heeft iBK samen met Senze 72 deelnemers aan proefprojecten kwaliteitsborging – gemeenten, aannemers, kwaliteitsborgers en opdrachtgevers – geïnterviewd of geënquêteerd. Tevens zijn de deelnemers aan 19 projecten bevraagd over de concrete resultaten van hun projecten. Op 30 november 2018 is het resultaat van deze inventarisatie van ervaringen aan de Tweede Kamer aangeboden. Het rapport en de begeleidende brief zijn via deze link te downloaden.

De belangrijkste bevindingen van deelnemers aan de proefprojecten zijn:

  • Kwaliteitsborging vraagt om een andere manier van werken
  • De kosten nemen niet of nauwelijks toe en zullen waarschijnlijk dalen
  • Er is sprake van een duidelijk leereffect bij de deelnemers
  • De kwaliteit neemt toe
  • De positie van gemeenten is complex
  • Het oordeel over de samenwerking is divers
  • Meer duidelijkheid is nodig over de wettelijke eisen

Ondanks dat de resultaten van de proefprojecten niet een-op-een kunnen worden vertaald naar conclusies over de werking van het beoogde wettelijke stelsel, zijn de deelnemers inhoudelijk tevreden over de leerpunten en de kwaliteit van het eindresultaat.

De belangrijkste aanbevelingen in het rapport hebben betrekking op betere afspraken bij het opzetten van nieuwe proefprojecten:

  • heldere afspraken over de regels binnen een proefproject
  • een duidelijke afbakening van de rollen van deelnemers.
  • een onafhankelijke partij, die in geval van discussie kan interveniëren
  • meer duidelijkheid over de inhoudelijke eisen aan toetsingsinstrumenten
  • meer duidelijkheid over financiering van proefprojecten

Tenslotte geven alle respondenten aan dat meer duidelijkheid over de invoering van de Wkb een absolute vereiste is om te starten met nieuwe projecten. Het is de hoop dat die duidelijkheid er na het geplande debat op 6 december snel komt…

Noorse interesse in Delftse werkwijze

Op donderdag 22 november heeft een delegatie van de Noorse regering een bezoek gebracht aan de gemeente Delft. De afdeling VTH Veiligheid heeft de Noren geïnformeerd over de Delftse werkwijze in het bouwproces.

Overheid en bedrijven
De delegatie stond onder leiding van Niels-Henrik von der Fehr, hoogleraar economie en hoofd van de afdeling economie aan de universiteit van Oslo. De delegatie bestond uit directie- en bestuursleden van de Noorse overheid en verder uit vertegenwoordigers van grote bouwbedrijven, de financiële sector en consultancybedrijven. De delegatie onderzoekt de bouwregelgeving in Noorwegen en heeft de opdracht om aanpassingen te doen in Noorse wetten en regels. De werkwijze van Delft in de zogenoemde ‘private kwaliteitsborging’ was deze commissie opgevallen en daarom wilden ze graag in Delft komen kijken om er meer over te horen.

Proef
Delft voert een proef uit met private kwaliteitsborging, waarbij de verantwoordelijkheden in de bouw worden gelegd waar ze wettelijk thuishoren. Iedereen die bouwt, is dan zelf verantwoordelijk voor de bouwtechnische staat en voor de constructieve veiligheid van het bouwwerk en moet er niet op vertrouwen dat de gemeente de ontwerpende partijen, zoals de constructeur, controleert. De gemeente toetst bij het verlenen van de vergunning alleen of een plan voldoet aan ruimtelijke eisen en aan de eisen van de welstand maar ook of er voor de omgeving veilig wordt gebouwd. Bouwinspecteurs houden tijdens de proef wel toezicht op de plannen, maar komen minder vaak op de bouwplaats. Vroeger was dat een keer per week, nu is dat een keer per maand, tenzij er aanleiding is om een vinger aan de pols te houden. De initiatiefnemer is en blijft verantwoordelijk.

Eigen risico
Wie niet volgens de bouwtechnische eisen bouwt, doet dat op eigen risico. Stopleggen van de bouw doet de gemeente in principe niet, tenzij veiligheid of gezondheid in gevaar komt. Echter, als het gebouw af is maar niet voldoet, mag het niet in gebruik worden genomen. Dat kost de initiatiefnemer aanzienlijk meer dan dat hij tijdens het proces herstelt wat niet voldoet.

Andere situatie
De situatie in Noorwegen is een andere. Daar kent iedere discipline een eigen, dus gescheiden verantwoordelijkheid. Er zijn meer supervisors en de inspecties vinden meer op ‘papier’ plaats. De delegatie heeft met interesse kennisgenomen van de Delftse werkwijze in de proef, die dus (nog) niet in heel Nederland wordt toegepast. Wel trekt de Delftse werkwijze zowel in eigen land en – zoals nu blijkt – ook in het buitenland de aandacht.

Meer weten? Neem dan contact op met Wim Kruf.

Kwaliteitsborging: “minder ‘re-work’ en faalkosten en hogere klanttevredenheid”

In VNAB-visie, het blad van de Nederlandse brancheorganisatie voor de zakelijke verzekeringsmarkt, is een tweetal artikelen opgenomen over de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen. In het eerste artikel een interview met Ivo van der Mark en Ed Kuperus van de Janssen de Jong Groep. Vooruitlopend op de Wkb heeft Janssen de Jong dochter Hercuton twee jaar geleden een eerste pilot uitgevoerd met de nieuwe werkwijze. Een kwaliteitstoetsing van het geleverde werk door een onafhankelijke kwaliteitsborger (Technische Inspectie Services) maakte daar deel van uit. De werkwijze bij het pilotproject Dordtse Kil – zie ook het evaluatierapport over deze pilot – beviel zo goed, dat Janssen de Jong inmiddels negen projecten onder kwaliteitsborging bouwt. Niet alleen de medewerkers zijn overtuigd van de voordelen, de nieuwe werkwijze slaat ook bij opdrachtgevers aan. Kwaliteitsborging draagt volgens Janssen de Jong dan ook bij aan een hogere betrouwbaarheid van de gehele bouwsector.

In het tweede artikel geeft Harry Nieman een uitleg over de wet. Hij wijst daarbij ook op de rol verzekeraars om aannemers te prikkelen: “Bouwers die hun werk goed doen, moeten een flinke korting krijgen op hun premie.”

Beide artikelen zijn te lezen via deze link.

Zo werkt bouwtoezicht in Delft

Werkbezoek Schoemakerplantage - fase 2Op vrijdagochtend 19 januari bracht Chris Kuijpers, directeur generaal Bestuur en Wonen, samen met Ferdi Licher (directeur Bouwen en Energie) en Bart Dunsbergen (projectleider Kwaliteitsborging) van het ministerie BZK een werkbezoek aan Delft om hier de praktijkervaringen van de verschillende partijen te horen met het bouwtoezicht. Delft is één van de deelnemers van het project grondgebonden nieuwbouwwoningen, waar in Delft positieve ervaringen mee worden opgedaan.

Waarborginstellingen nemen in het project de technische toets- en toezichttaken over van de gemeente. Dat betekent leren van elkaar, goed communiceren, een duidelijke rolverdeling en helderheid over waar de verantwoordelijkheden en aansprakelijkheden liggen. Het betekent ook: vertrouwen op elkaar en durven loslaten.

Werkbezoek Schoemakersplantage - fase 2Doel van het werkbezoek was om zich ter plekke te laten informeren over de ervaringen met de nieuwe werkwijze. Tijdens het bezoek aan bouwplaatsen in de Coendersbuurt en de Schoemakerplantage vertelden aannemers en toezichthouders over hoe zij de nieuwe werkwijze ervaren. De verschuiving van een deel van de taken van bouwtoezicht van gemeente naar private toezichthouders past in het beleid gemeente Delft, waarin partijen zelf verantwoordelijk zijn en blijven voor de kwaliteit van de bouw.

Lees meer over het werkbezoek op de website van de gemeente Delft

Een verslag van de 2de Praktijkdag Kwaliteitsborging

Op 23 november 2016 organiseerden Nieman Kwaliteitsborging en Balance & Result de eerste Praktijkdag Kwaliteitsborging. Zo’n 250 medewerkers van bouwbedrijven, toeleveranciers, architecten en opdrachtgevers werden bijgepraat over wat de Wet Kwaliteitsborging voor het bouwen voor hen zou gaan betekenen. De bijeenkomst was een groot succes en reden om ook in 2017 een Praktijkdag te organiseren. Het aanhouden van het wetsvoorstel in de Eerste Kamer op 4 juli 2017 leek roet in het eten van de organisatoren te strooien. Besloten werd om toch door te gaan en uiteindelijk kwamen op woensdag 11 oktober 2017 ruim 100 deelnemers naar Apeldoorn om praktijkervaringen met elkaar te delen. Lees meer…

“Proef externe kwaliteitsborging smaakt naar meer”

Hercuton, onderdeel van Janssen de Jong Groep, leverde in april 2017 een distributiecentrum van ongeveer 31.000m2 op in Dordrecht. In dit project, dat diende als pilot in het kader van het wetsvoorstel Kwaliteitsborging voor het Bouwen, werd gebruik gemaakt van een externe kwaliteitsborger. Een succesvolle pilot in meerdere opzichten, zo valt te lezen in de eindrapportage over deze pilot.

Hercuton rapporteert over de financiele resultaten van dit project onder andere dat de opleverpunten beperkt waren tot zo’n €15.000,=. Dat is 0,0015% van de bouwsom. De bouwer schrijft dit resultaat, dat veel lager ligt dan de opleverkosten bij vergelijkbare projecten, toe aan de inzet van de externe kwaliteitsborger. Verder zijn besparingen gerealiseerd doordat prestaties ook bij tussentijdse opleveringen aantoonbaar voldoen aan de gestelde eisen en hierover geen discussies of disputen met de opdrachtgever hoeven worden gevoerd. Enkele bevindingen van de kwaliteitsborger hebben geleid tot technische aanpassingen (kwaliteitsverbeteringen) die ook in volgende projecten zullen worden doorgevoerd.

De conclusie van Hercuton, mede op basis van deze resultaten, is dat de invoering van private kwaliteitsborging zinvol, haalbaar en betaalbaar is. Voldoende reden voor Hercuton om meer ervaring op te doen met deze vorm van kwaliteitsborging in volgende projecten. In deze projecten zal vooral verder worden gewerkt aan de afstemming van de bedrijfsprocessen van Hercuton en Seconed, zodat planning, informatie-uitwisseling tussen bouwer en kwaliteitsborger en onderlinge samenwerking in nieuwe rollen verder kunnen worden verbeterd.

Het eindrapport van het pilotproject is hier te lezen: Eindrapport pilot Janssen de Jong – november 2017

Ook zonder Wkb zijn (pilot)projecten mogelijk

Verschillende aannemers, adviseurs en opdrachtgevers hebben aangegeven om – ondanks uitstel van de Wkb – door te willen gaan met kwaliteitsborging. Ook als gemeente is het mogelijk om aan pilotprojecten mee te doen en zo alvast kennis te maken met de kwaliteitsborging die bedrijven zelf organiseren. U kunt daarbij als gemeente zelf de spelregels bepalen, waarbij er wel enkele – juridische – randvoorwaarden gelden. Voorkomen moet worden dat – door bijvoorbeeld een klacht van een boze buurman – een vergunning uiteindelijk vernietigd zou worden bij de rechter. Het is daarom van belang dat een aanvrager daadwerkelijk aannemelijk maakt dat aan de voorschriften wordt voldaan. Dat kan prima op basis van de informatie die de aanvrager en/of zijn kwaliteitsborger u levert. De belangrijkste aandachtspunten daarbij zijn:

  1. Het bevoegd gezag verleend vergunning pas indien het naar zijn mening aannemelijk is dat aan de voorschriften wordt voldaan. U moet dus wel het hele plan beoordelen. U heeft daarbij wel de ruimte om te variëren in intensiteit van de toetsing. Werkt u bijvoorbeeld met een toetsprotocol dan kunt u de aangeleverde rapportage van de kwaliteitsborger beoordelen op het laagste toetsniveau.
  2. Het al dan niet ‘aannemelijk zijn’ is gebaseerd op door de aanvrager aangeleverde gegevens en bescheiden. U mag een kwaliteitsborger of opdrachtgever niet op zijn of haar blauwe ogen geloven. Dus naast een toetsrapportage moet een complete set gegevens en bescheiden worden overlegd. Dat kan natuurlijk eerst op hoofdlijn en vervolgens – op basis van 2.7 Mor – meer in detail direct voor of tijdens de bouw.

Meer informatie over de aannemelijkheidstoets leest u in het memo Reikwijdte-aannemelijkheidstoets: nu al starten met pilots.

Marktinitiatieven: “Gemeente Vianen maakt verdiepingsslag met Wet kwaliteitsborging voor het bouwen”

Nieuwkuijk – Pal naast de A27 en nabij de A2 bij Vianen verrijst binnenkort een distributiecentrum van maar liefst 20.640 m2. Bouwcombinatie Hercuton / Remco Ruimtebouw – beiden onderdeel van het cluster Bedrijfshuisvesting van Janssen de Jong Groep – realiseert het gebouw voor een toonaangevende vermogensbeheerder. Bijzonder is dat het project volledig conform de wet Kwaliteitsborging voor Het Bouwen (Wkb) gerealiseerd wordt.

de ontwikkeling is in nauwe samenwerking met Gemeente Vianen en de vermogensbeheerder tot stand gekomen. Cushman & Wakefield is namens de belegger bij het project betrokken en is met verschillende potentiële huurders in gesprek. Ivo van der Mark, Algemeen Directeur van het cluster Bedrijfshuisvesting: “De samenwerking tussen alle betrokkenen is erg goed verlopen. We waarderen de houding van de gemeente Vianen om te handelen met lef en de wil om zaken samen op te lossen.” Wethouder Wijnmaalen: “Gemeente Vianen is een moderne gemeente en is verheugd met dit pilotproject.”

Eerste project volledig Wkb
Gemeente Vianen handelt erg vooruitstrevend door deze nieuwbouw als pilot te gebruiken. De pilot voorziet net als in de toekomstige Wkb in een rol voor de gemeente als vergunning verlenende instantie waarbij uitsluitend preventief getoetst is aan het bestemmingsplan, de bouwverordening en het beeldkwaliteitsplan. De preventieve Bouwbesluit toetsing door Gemeente Vianen is bij dit pilotproject beperkt gebleven tot de voorgestelde gelijkwaardige oplossing voor het aspect brandveiligheid.

Bijzonder is dat de bouwcombinatie Hercuton / Remco Ruimtebouw en Gemeente Vianen de eerste combinatie is waarbij op deze wijze samengewerkt is en waarbij Seconed (TIS) vanaf het allereerste moment bij een nieuwbouw betrokken is. De omgevingsvergunning is volledig getoetst middels Technical Inspection Services (TIS) en is inmiddels verstrekt door Gemeente Vianen. Ivo van der Mark: “Duidelijkheid over verantwoordelijkheden gaat de bouw verder helpen. We komen hiermee weer een stap verder richting hogere klanttevredenheid in de bouw.”

Toetsing
Tijdens de bouw zal de gemeentelijke toezichthouder “over de schouder meekijken” met de kwaliteitsborger. Steekproefsgewijs zullen constructiegegevens namens de gemeente getoetst worden. Door middel van tussentijdse rapportages wordt de gemeente geïnformeerd over de bevindingen van de kwaliteitsborger. Na gereedkomen van de bouw moet een gebouwdossier worden overlegd waaruit blijkt dat het gebouwde voldoet aan de geldende voorschriften en tevens op welke wijze dit is gerealiseerd.

Bouwcombinatie Hercuton en Remco Ruimtebouw
Remco Ruimtebouw werkt in dit traject nauw samen met zusteronderneming Hercuton. Zij vormen samen met ServicebouwPlus, Hafkon International en Ocmer het cluster Bedrijfshuisvesting van Janssen de Jong Groep. Ivo van der Mark: “Hercuton heeft recent op Dordtse Kil III een pilotproject voor Wkb in gebouwklasse 2 gerealiseerd. De opgedane kennis en ervaring wordt nu samen met Remco Ruimtebouw benut.”

Grootste gebouw bedrijventerrein
De nieuwbouw wordt op Bedrijventerrein Gaasperwaard op een kavel van 38.000 m2 gerealiseerd. Het 20.640 m2 tellende distributiecentrum is voorzien van een tweelaags kantoor. Hiermee wordt het direct het grootste gebouw op dit bedrijventerrein. Het distributiecentrum is volledig gesprinklerd en beschikt over een laadkuil met 26 docks. Het pand is vanaf december 2017 beschikbaar voor verhuur. De duurzaamheidsambitie is BREEAM Good.

Bedrijventerrein Gaasperwaard
Bedrijventerrein Gaasperwaard in Vianen ligt bij knooppunt Everdingen direct aan de A27, nabij de A2 en tevens vlakbij de A12. De ligging is zeer centraal en de bereikbaarheid is uitstekend. Het ruim opgezette terrein heeft percelen bouwgrond van verschillende omvang, een hoogwaardige bebouwing en ligt midden tussen het groen.

De Planning
Op 7 april 2017 heeft de kaveloverdracht plaatsgevonden. Medio april wordt gestart met de heiwerkzaamheden waarna de bouwcombinatie Hercuton / Remco Ruimtebouw direct start met haar werkzaamheden. De oplevering vindt in december 2017 plaats.

Meer informatie
www.hercuton.nl
www.remco.nl
www.cushmanwakefield.nl
www.vianen.nl

Tussenrapportage pilotproject Janssen de Jong #Wkb

Begin tweede kwartaal 2017 levert Hercuton – een dochter van de Janssen de Jong Groep – her project DC Dordtse Kil III op. het project bestaat uit een distributiecentrum met beperkte kantoorfunctie voor ongeveer 60 personen. Het bouwwerk heeft een BVO van zo’n 30.000m2. De bouwkosten bedragen ongeveer €12 miljoen. In het project wordt gewerkt volgens het nieuwe stelsel in het kader van de Wet kwaliteitsborger. De kwaliteitsborger – in dit geval Seconed als TIS – ziet toe op het voldoen aan de voorschriften en in deze pilot nadrukkelijk ook op het voldoen aan de contractueel overeengekomen eisen. Meer informatie over de pilot is hier te lezen.

Op basis van de bevindingen tijdens het eerste deel van de bouw is een tussenrapportage opgesteld. De belangrijkste bevindingen tot nu toe zijn:

    • Toetsing door de TIS laat zien dat de bouwer volgens de voorschriften van het Bouwbesluit bouwt. De meeste punten die naar voren komen hebben betrekking op private eisen.
    • De keuze om de kwaliteitsborger ook te laten toetsen op de private eisen levert dan ook meerwaarde op voor de bouwer: de kwaliteit neem toe, mede door specialisme van de kwaliteitsborger op bepaalde aspecten.
    • Hercuton geeft aan dat werken volgens de Wkb haalbaar en betaalbaar is. Een exacte raming van de meerkosten is nog niet beschikbaar maar volgt hopelijk wel in de eindrapportage.
    • De afstemming tussen bouwer, onderaannemers en de kwaliteitsborging vergt nadrukkelijk aandacht: het is aan te bevelen de kwaliteitsborger vroegtijdig te betrekken.

De rapporteur concludeert dat partijen een goed gezamenlijke start hebben gemaakt maar dat dit zich niet heeft vertaald in een structureel regulier overleg tussen bouwer en kwaliteitsborger. Afstemmen per mail is snel maar niet altijd effectief blijkt maar weer…

De gehele rapportage is hier te lezen: Tussenrapportage pilot Janssen de Jong jan2017 definitief

#Kwaliteitsborging: ‘We moeten meer projecten doen!’

Aannemingsbedrijf Lamers en kwaliteitsborger PlanGarant doen bij de bouw van negen woningen in Eindhoven ervaring op met de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen. De Aannemer bericht over het project in een serie artikelen. In het vierde en laatste deel van de serie over dit project wordt gekeken naar de afbouw- en opleverfase en leerpunten voor de betrokkenen van het gehele project. Gevraagd naar hun ervaringen met kwaliteitsborging bij het project Landleven in de gemeente Eindhoven tekent Aannemersvak het volgende op:

Architect Tijs Karsmakers
“Normaal gesproken zou ik er na vergunningverlening niet veel meer van gehoord hebben. Ik zou zelf ook nooit met de gemeente hebben gebeld met vragen over hoe iets nu precies zit. Dat gebeurt nu wel. Wat dat betreft heb ik het idee dat er veel kritischer gekeken wordt tijdens de bouw.”

Aannemer Kees-Jan Lamers
“Wat PlanGarant heeft gedaan vind ik een toevoeging. Het overleg is veel fijner, want het zijn mensen uit de praktijk, al is dat ook een beetje afhankelijk van wie komt toetsen, heb ik gemerkt. Het andere onderdeel van de wet, de verhoogde aansprakelijkheid, daar ben ik echt niet blij mee.”

Kwaliteitsborger Erik Schot
“Ik had graag eerder de toets op willen pakken. Voordat alle woningen waren verkocht. Dan is er meer rust om zaken te bespreken. Daarnaast is er het punt van die registratie: wat ga je vastleggen en hoe diep?”

Het gehele interview – het vierde en laatste deel van de serie – is te lezen via deze link. De eerdere afleveringen uit de serie kunt u nalezen van de links hieronder.

  1. Experiment met private kwaliteitsborging
  2. Constructieberekening en EPC pas later indienen
  3. Een vinkje voor bouwkwaliteit