Op donderdag 26 juni 2014 wordt in Stadion Galgenwaard te Utrecht de jaarlijkse Schakeldag gehouden. Als over de toekomst van het omgevingsrecht komt hier in wen groot aantal deelsessies aan de orde: de Omgevingswet, de Wabo en ook de kwaliteitsborging in de bouw.
Op de website van het Instituut voor Bouwkwaliteit zijn diverse adviezen te vinden die in de afgelopen maanden – op basis van gesprekken met betrokken partijen – zijn uitgebracht aan het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties. Voor een beter overzicht zijn deze adviezen nu gebundeld op één pagina onder de kop Adviezen Kwartiermakers.
De komende tijd zullen nieuwe adviezen worden toegevoegd aan het overzicht. De meest recente adviezen betreffen de definitie van ‘Risicoklasse 1’ (met welke bouwwerken gaan het nieuwe stelsel straks van start?) en het proces onder het nieuwe stelsel.
Op woensdag 15 april vond een door het Nationaal Renovatieplatform (NRP) georganiseerd debat plaats over de gevolgen van de plannen van minister Blok voor transformatie en renovatie. Na een presentatie van de plannen door één van de kwartiermakers bespraken de aanwezigen de specifieke effecten voor verbouw van private kwaliteitsborging.
Tijdens het debat kwamen enkele specifieke vragen aan de orde, zoals de vraag of het gemeentelijke archief – op dit moment essentieel bij verbouw – straks gaat verdwijnen en wat daar dan voor in de plaats komt. Worden gebouweigenaren verplicht een eigen gebouwdossier te gaan beheren? Ook gelijkwaardigheid verdient in geval van verbouw speciale aandacht. De discussie maakte verder duidelijk dat op deze en andere specifieke vragen het antwoord nog gevonden moet worden. Want dat transformatie een andere aanpak vergt van nieuwbouw is na het debat wel duidelijk geworden.
In het actieplan Kwaliteitsverbetering ventilatievoorzieningen in woningen zijn diverse instrumenten ontwikkeld om een goed binnenmilieu in nieuwbouwwoningen te waarborgen. Het actieplan (2012-2015) bevat afspraken tussen de bewindslieden van de Ministeries van IenM en BZK en vertegenwoordigers van de bouw- en installatiesector, projectontwikkelaars, woningbouwcorporaties en consumentenorganisaties.
Goede ventilatie is noodzakelijk om de lucht in huis gezond te houden. Veel ventilatiesystemen in nieuwbouwwoningen voldoen echter niet aan de door partijen overeengekomen kwaliteit. Het actieplan richt zich op de gehele bouwketen: opdrachtverlening en ontwerp, installatie, keuring en ingebruikname door bewoners. De maatregelen moeten ertoe leiden dat vanaf 2015 alle nieuwe woningen aan de kwaliteitseisen voldoen.
Op www.mijnhuisinstallatie.nl kunnen consumenten die niet beschikken over een specifieke gebruikshandleiding een generieke handleiding samenstellen aan de hand van kenmerken van hun woninginstallaties (waaronder de ventilatiesystemen).
Op www.publicatieplatform.nl vinden UNETO-VNI-leden teksten en beeldmateriaal waar zij voor de meest voorkomende installatieconcepten een specifieke gebruikshandleiding kunnen samenstellen.
Onder dat motto onderzoekt Kennisland samen met het ministerie van BZK hoe van andere sectoren geleerd kan worden op welke wijze de klantvraag kan bijdragen aan de kwaliteit van het eindproduct. In het Beleidslab wordt een parallel getrokken met de ontwikkeling in de automobielbranche:
“De automobielbranche kan een metafoor zijn voor de woningbouwsector. Ook daar kan er namelijk veel meer worden gedaan dan er nu gebeurt. Er vindt weinig echte vernieuwing plaats, omdat men redeneert vanuit het bestaande model, in stand gehouden door belangen van de sector, die het bij het oude wil houden. Zo worden gebouwen steeds complexer en de huizenkoper wordt veeleisender en eist meer betrokkenheid in het proces en transparantie van de markt. De overheid reageert daarop met meer wetgeving, meer regels en meer voorschriften. Maatregelen die zelden leiden tot een verhoging van de kwaliteit.”
Bohemen BV – Ruimte in Ontwikkeling en de gemeente Leiderdorp starten, met ondersteuning van Woningborg en KYP, een pilotproject private kwaliteitsborging op basis van de TIS-systematiek.
De ruim opgezette woningen met veel woon- en leefruimte, een vriendelijke uitstraling hebben kenmerkende stijlelementen geïnspireerd op de parklandschapsstijl. Uitgevoerd met moderne hoogwaardige en onderhoudsarme materialen bieden ze een verrassende grote flexibiliteit als het gaat om de indeling. Deze kan zelf door de koper worden bepaald als het gaat om het uitbouwen van de woning, een veranda, serre of een extra kamer.
Elke woning wordt individueel gebouwd binnen 100 werkbare dagen en de bouw is niet afhankelijk van de verkoop van de overige woningen: met andere woorden elke verkochte woning wordt gebouwd. Het bestemmingsplan is reeds goedgekeurd. Na het verkrijgen van de bouwvergunning kan de koper zelf bepalen wanneer met de bouw van de woning wordt gestart. Door zelf te zorgen voor het voldoen aan de voorschriften en door een nauwere betrokkenheid bij de uitwerking van de woningen streeft Bohemen naar een soepeler en daarmee hopelijk sneller proces. Door zowel in het voortraject als tijdens de realisatie te sturen op kwaliteit en voortgang wordt een kwalitatief hoogwaardiger eindproduct voor de klant verkregen.
Wat gebeurt er als het toezicht op en de handhaving van bouwregelgeving door bouwpartijen zelf wordt uitgevoerd? Deze vraag staat centraal in het proefschrift van Jeroen van der Heijden. Het antwoord lijkt eenvoudig: privatisering van toezichtstaken draagt bij aan een verbeterde efficiëntie en effectiviteit van het bouwtoezicht.
Gelijktijdig roepen conflicterende belangen vragen op over de mate waarin het wenselijk is het toezicht op en de handhaving van bouwregelgeving te privatiseren. Als weg uit deze problematiek raadt het artikel aan om publiek en privaat toezicht te combineren. Daarnaast onderstreept het onderzoek het belang van toezicht op toezicht als noodzakelijk element van een toezichtsysteem.
Op donderdag 10 april is het evaluatierapport “Extern bouwtoezicht” gepresenteerd. Het rapport beschrijft een aantal pilotprojecten die drie Haagse corporaties en de gemeente Den Haag de afgelopen jaren hebben gehouden met plantoetsing en toezicht op de uitvoering door externe (private) partijen. Tijdens de bijeenkomst zijn de bevindingen uit de pilots toegelicht en zijn aanbevelingen gedaan voor toekomstige projecten en voor het nieuwe stelsel in het kader van Verbetering kwaliteitsborging in de bouw. Enkele interessante punten hieruit:
Kennis van het Bouwbesluit is niet lokaal gebonden en meer dan voldoende aanwezig bij specialisten in de markt
In de samenwerking tussen de gecertificeerde toetser en de adviseurs van de vergunningaanvrager (opdrachtgever) ligt rolvermenging op de loer
In beide proefplannen was de gemeente tevreden over de kwaliteit van het private toezicht
Bij beide proefplannen werd duidelijk dat onafhankelijk toezicht beslist niet overbodig was om de kwaliteit in de uitvoering te bewaken en bij te sturen.
In een kwaliteitssysteem voor privaat toezicht dient niet alleen de diepgang van uit te voeren controles vastgelegd te zijn, maar ook het minimale aantal steekproeven/controles
In de uitvoeringsfase moet teruggegrepen kunnen worden op een toetsende partij in verband met nader in te dienen gegevens zoals constructiegegevens
Bij kleinschalige projecten moet opgepast worden voor een ‘overkill’ aan toezicht.
De deelnemers aan de pilots beschouwen deze als geslaagd. Een conclusie die tijdens de bijeenkomst wel nadrukkelijk naar voren kwam is dat de private toezichthouder een dwangmiddel moet hebben om ook daadwerkelijk op te kunnen treden. Een systeem met tanden dus, met een duidelijke rolverdeling!