Kwaliteit onder vuur – Reactie Bouwend Nederland op rapportage Den Haag #Wkb

Door Pim Nusselder , 23 augustus 2016, Bouwend Nederland

Vorige week meldden diverse media dat ‘de bouw faalt als keurmeester van zichzelf’. De basis voor dit bericht was een gelekt rapport van de gemeente Den Haag, waarin kritische opmerkingen staan over een pilotproject dat daar loopt, in het kader van het wetsvoorstel ‘Kwaliteitsborging voor het bouwen’. Vooral het woord ‘instortingsgevaar’ trok vuur, zeker omdat bewoners van niets zouden weten.
Bouwend Nederland heeft in de media direct commentaar geleverd op dit verrassende rapport, en allereerst benadrukt dat het stuk veel vragen oproept. Want er worden geen concrete bouwprojecten genoemd, ook ontbreken namen van bouwbedrijven. We weten dus niet waar en in welke fase de bouw is stilgelegd, ook is niet bekend hoe theoretisch of concreet dat instortingsgevaar precies was. Daar moeten we echt eerst meer over weten, was onze boodschap in de media. We laten immers niet de hele Nederlandse bouwsector het boetekleed aantrekken op basis van een anoniem, gelekt en misschien gedateerd rapport uit één van de pilotprojecten.

In alle andere pilot-gemeenten zijn de ervaringen positiever of neutraal. Ook daar willen we meer van weten. Waarom is de dienst Bouw- en Woningtoezicht van de Gemeente Den Haag zo negatief? Hoe ‘enthousiast’ doen zij mee aan deze pilot? De gemeente onthield zich overigens van commentaar, over dit gelekte rapport.

Slager
Verder hebben we onder meer op NOS Radio 1 verhelderd dat het in de bouw (nu én straks) niet gaat om een ‘slager die zijn eigen vlees keurt’, maar dat we via deze pilots vooruitlopen op een wet die per 2018 ingaat. Vanaf dan zijn er ook onafhankelijke, gecertificeerde bureaus actief die de bouwkwaliteit toetsen. Zover is het nu nog niet, we zijn juist nu in een fase waarin veel geleerd wordt. Het is logisch dat nu nog niet alles verloopt zoals het over anderhalf jaar moet gaan.

Daarom is het zo jammer dat er door deze proef nu al zoveel negatieve geluiden naar buiten komen. Ook wordt vergeten dat bij de huidige rol van gemeenten als het gaat om kennis en capaciteit nog wel de nodige vragen gesteld kunnen worden. Binnen deze pilots richten we ons als bouwsector vol op verbetering van de toetsingsmethode die er straks moet zijn. Zo moet het voor gemeenten, private kwaliteitsbureaus, aannemers en architecten helemaal helder worden wie welke taken en plichten heeft.

Feiten
Hoe nu verder? Bouwend Nederland onderzoekt de stand van zaken in Den Haag. We gaan in gesprek met de bouwbedrijven en andere betrokken partijen. Ook onderzoeken we de stand van zaken bij de andere pilotprojecten. Zo krijgen we snel een veel completer en betrouwbaarder beeld dan deze ene, vage rapportage van één van de deelnemers in een veel breder pilot-traject.

Die feiten zijn nodig. Want bij alle (toekomstige) bewoners mogen geen twijfels bestaan over het feit dat we als bouwsector gewaarborgde kwaliteit leveren.

Nieuwe vormgeving nieuwsberichten en nieuwe verzendlijst

aanmeldingOmdat onze mailserver de grote hoeveelheid abonnees op de website van iBK niet meer aan kan, stappen we over op een ander mailsysteem. Gevolg daarvan is dat u opnieuw moet bevestigen dat u de nieuwsbrief wilt ontvangen. Wij zorgen voor de aanmelding, u moet wel nog bevestigen. U ontvangt daartoe in de loop van deze week een bericht zoals hiernaast weergegeven. Na bevestiging ontvangt u een tweede mail waarmee u te allen tijde uw aanmelding op de maillijst kunt beëindigen. Mocht aan- of afmelden niet lukken, neem dan contact met ons op.

Met het nieuwe mailsysteem gaan de nieuwsberichten en er ook een stuk beter uit zien. Hier onder ziet u een voorbeeld. Krijgt u dit bericht al in een vergelijkbaar format, dan is uw mailadres inmiddels al overgezet.

voorbeeld

Met excuses voor de overlast en veel leesplezier. En mocht u nieuwsberichten hebben met betrekking tot kwaliteitsborging dan kunt u die te allen tijde via Contact aan ons toesturen.

Afstudeeronderzoek: digitale hulpmiddelen voor de #Wkb

Ter afronding van haar masterstudie aan de TU Eindhoven heeft Lieke Nieman een onderzoek gedaan met als hoofdvraag: ‘Is het mogelijk Systems Engineering (SE) en een Bouw Informatie Model (BIM) op efficiënte wijze (de door de Wkb geëiste) as-built verklaring op te stellen die de onafhankelijke kwaliteitsborger (KB) moet aanleveren aan de vergunninghouder?’ Het afstudeerwerk geeft een beeld van de mogelijke winst die met digitalisering van het ontwerp- en bouwproces te behalen is door het koppelen van een systematische interne controle door de aannemer zelf aan BIM.

Lees meer in een interview op de website van ED Controls of download en de presentatie van de scriptie hieronder.

Berichtgeving rondom het experiment Keurmerk Garantiewoningen – een overzicht

De afgelopen dagen is in de pers de nodige aandacht besteed aan de bevindingen van de gemeenten Den Haag met betrekking tot tussentijdse resultaten van het experiment Keurmerk Garantiewoningen. Onderstaand een overzicht van – een deel van de – aandacht in de pers de afgelopen dagen. Ter illustratie is op een aantal punten wat context vanuit het Experiment Garantiewoningen toegevoegd.

Het Experiment Keurmerk Garantiewoningen is een experiment in het kader van de Crisis- en herstelwet. Het Keurmerk Garantiewoningen zorgt bij ca. 80% van de Nederlandse koopwoningen voor afbouw bij faillissement van de aannemer en verzekerd eigenaren teven van herstel van gebreken. In het experiment - alleen van toepassing op grondgebonden eengezinswoningen - dragen waarborginstellingen die het Keurmerk voeren tevens zorg voor het voldoen aan de voorschriften van het Bouwbesluit. Iedere waarborginstelling doet dit op zijn eigen manier: Woningborg voert de toetsing en toezicht zelf uit,  Bouwgarant maakt gebruik van een externe partij die op basis van de TIS-regeling toezicht houdt en bij SWK dragen aannemers zelf zorg voor de kwaliteitsborging. De resultaten van het experiment zijn en worden verwerkt in de ontwikkeling zijnde wetgeving en in de werkwijze van de waarborginstellingen. SWK zet bijvoorbeeld - mede naar aanleiding van de bevindingen van Den Haag - al enkele maanden externe toezichthouders is die de aannemer ondersteunen en controleren. Het experiment is gestart in oktober 2014 en zal doorlopen tot 2019 of tot de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen wordt ingevoerd.

Berichtgeving op 16 en 17 augustus

  • Het eerste bericht dat naar buiten kwam betrof een artikel in Cobouw op basis van een interne notitie van Den Haag in het kader van een overleg over het experiment die ‘gelekt’ bleek te zijn aan Cobouw. Onder de titel Instortingsgevaar tijdens oefening nieuwe Bouwwet geeft Cobouw op 9 augustus 2016 een samenvatting van de notitie van Den Haag.
  • Een week later (16 augustus 2016) plaats Trouw een artikel op de voorpagina op basis van het artikel in Cobouw en de (bij Cobouw opgevraagde) notitie: Bouw faalt als keurmeester van zichzelf. Ook Trouw geeft een samenvatting van de notitie en voegt daar een commentaar van een bouwrechtadvocaat aan toe en vraagt Bouwend Nederland om een reactie. Bouwend Nederland geeft aan dat de bouw inderdaad nog niet klaar is voor de nieuwe wet, wat “logisch [is], aangezien de wetgeving pas vanaf 2018 van kracht moet worden.”
  • Het artikel in Trouw is voor Cobouw reden om de bron van de artikelen (Evaluatie experiment garantiewoningen in Den Haag) te plaatsen op de website.
  • De website van de NOS neemt om kwart voor negen het bericht van Trouw over: Proef met zelf regelen toezicht bouw toont risico’s. De titel leidt tot een aardige reactie op twitter: is het niet de bedoeling van een experiment dat de risico’s inzichtelijk worden? Op vallend is verder dat inmiddels gesproken wordt van een “tussentijdse evaluatie” waarin “de onderzoekers” aangeven wat hun bevindingen zijn.
  • In het regiokatern van het Algemeen Dagblad verschijnt om half 11 het artikel ‘Den Haag tikt bouwers op de vingers bij zelfkeuring’. Het bericht herhaalt het stuk op Cobouw met daarbij de oproep: “Ook gedupeerd door gebrekkig bouwtoezicht op uw nieuwbouwwoning? Mail naar grootdenhaag@ad.nl.”. Ben erg benieuwd naar wat er aan opmerkingen binnenkomt. Zeker relevant voor de uiteindelijke evaluatie!
  • En marge en goed getimed verschijnt op 16 augustus ook een kritisch artikel over monumenten en de Wet kwaliteitsborging op Cobouw: ‘Nieuwe bouwwet groot risico monumenten’. Het artikel geeft geen informatie waarom dit het geval is en de brief van de 18 gemeenten is (nog niet) openbaar.
  • Een zinsnede uit de notitie van Den Haag leidt tot een tweede artikel op de website van de NOS om kwart voor een onder de titel ‘Bewoners mogelijk ondeugdelijke woningen Den Haag weten van niets’. Het stuk is opgehangen aan de tekst “De bewoners zelf staan volledig buiten het proces totdat ze de sleutel krijgen. Het risico bestaat dat zij, zonder het te weten, ondeugdelijke woningen hebben betrokken.”. Desgevraagd reageert ondergetekende met de opmerking dat het als gevolg van de prioriteitstelling bij gemeenten ook nu vaak niet duidelijk is of een gemeente wel toezicht gehouden heeft: “Veel gemeenten leggen geen prioriteit bij het keuren van nieuwbouwwoningen. Het staat gemeenten vrij hier beleid op te maken. Sommigen keuren helemaal niet, of slechts gedeeltelijk, bijvoorbeeld alleen de fundering.” .
  • Later op de dag interviewt Cobouw Kamerlid De Vries (PvdA). In het interview van kwart over drie (met de pakkende titel: PvdA: ‘bouwer moet fouten in portemonnee voelen’) geeft De Vries aan dat de resultaten in Den Haag reden te meer zijn om door te gaan met de wetgeving. “Stoppen met de wet? Juist niet. We moeten zorgen dat de kwaliteit omhoog gaat. En bouwers moeten het ook in hun portemonnee gaan voelen als ze fouten maken. Al die fouten leiden tot extra kosten voor gemeenten. Misschien is het een idee om eerst te beginnen met de bouwbedrijven die er al aantoonbaar klaar voor zijn.”
  • Nu.nl komt met een eigen bericht om ongeveer half vier onder de kop ‘Proef Den Haag laat noodzaak onafhankelijke inspectie bouw zien’. Het artikel voegt niet veel toe met uitzondering van de opvallende uitspraak namens FNV Bouw: “Langer experimenteren is spelen met levens.”
  • Het NOS Journaal van 18.00 uur heeft een kort item over het experiment. Ook hier wordt genoemd dat bewoners mogelijk een woning hebben betrokken waarvan de gemeente Den Haag niet kan zeggen of ze niet ‘ondeugdelijk’ zijn. Aangezien deze term niet echt ‘bekt’ worden al snel termen als ‘gevaar’ en ‘risico’ gebruikt.
  • RTLRTL nieuws van 19.30 uur heeft ook een item over het experiment (ook hier weer even door de reclame heen naar 10.50 minuten). RTL Nieuws begint met calamiteiten in het verleden en gaat vervolgens door naar “de slager die zijn eigen vlees keurt”. Wico Ankersmit (Vereniging Bouw- en Woningtoezicht) reageert met de opmerking dat de plannen nog lag niet op orde zijn en dat de bouw er nog niet klaar voor is. Er is daar nog voldoende tijd voor volgens Bouwend Nederland.  Minister Blok reageert vanuit een zonnig Delft met de verzekering dat de wet pas van kracht zal worden als blijkt dat partijen in staat zijn deze goed uit te voeren. Enigszins dramatisch toont RTL naastgelegen infographic met als begeleidende tekst “En toen ging het helemaal mis”. En zelfs het boompje is kennelijk bezweken…
  • ook in het NOS Journaal van 20.00 uur een uitgebreider item (even door de reclame heen dan naar 8 minuut 46 gaan). Vooral verontruste bewoners aan het woord (begrijpelijk gezien de berichtgeving!). Ook een reactie van Vereniging Eigen Huis en de gemeente Den Haag. Tenslotte wordt een aannemer gequote van één van de projecten: “Er was juist veel meer toezicht dan normaal van de gemeente!”.
  • De Volkskrant van 17 augustus kopt in het economiekatern ‘Blok zet betwist plan bouwcontrole voort‘. In het artikel ook een reactie van Delft en Rotterdam die beiden aangeven op voorhand niet negatief tegenover het experiment te staan. Bij het artikel wordt – hoe cynisch in relatie tot privaat bouwtoezicht – een afbeelding van Patio Sevilla Maastricht gevoegd.
  • Trouw heeft opnieuw een artikel (niet digitaal te lezen zonder abonnement) waarin dit keer Kamerleden ontsteld reageren op het nieuws van het “mislukte experiment”. De focus van de berichtgeving – ook van de reactie van Vereniging Eigen Huis in hetzelfde bericht – ligt bij het niet op de hoogte zijn van bewoners van het feit dat ze aan een experiment deelnamen. Quotes uit de politiek:
    •  Van der Linde (VVD): “Het wetsvoorstel is juist bedoeld de positie van consumenten te verbeteren. Tijdens deze proef is kennelijk van alles misgegaan. Dat levert voor bewoners een ontzettende hoop onzekerheid op. De minister mag uitleggen wat er precies is gebeurd en welke gevolgen dit heeft.”
    • Schouten (Christen-Unie): “Ik was daar al niet gelukkig mee en het bericht over de proef in Den Haag maakt me nog kritischer”
    • Bashir (SP): “Wat mijn partij betreft blijft de gemeente verantwoordelijk en kan privaat toezicht slechts een aanvulling zijn.”
  • Ook in AD/ Haagse Courant een artikel in krant (in augustus gratis op internet te lezen) waarin de positie van de huiseigenaar wordt aangehaald: ‘Het zal je huis maar wezen’. De crux van het artikel is: “iets meer dan honderd Hagenaars wonen, zonder het te weten, misschien wel in een onveilig huis”.

TvBConclusie?

De bevindingen van de gemeente Den Haag staan buiten kijf. Over de bewoording kan je twisten en de uitleg in de media van die bewoording lijkt me in sommige gevallen wat overtrokken. De conclusies naar aanleiding van dit alles laat ik aan de lezer. Diezelfde lezer raad ik wel aan om het werkplan van het experiment en zeker de daarin opgenomen doelen door te nemen alvorens conclusies te trekken. Ik laat het bij de constatering dat het experiment Garantiewoning veruit het meest leerzame experiment tot nu toe is! En ik sluit af met de mooiste tweet over alle commotie, van Thomas van Belzen.

 

Pilots, proefprojecten en andere initiatieven op kaart

Klik op onderstaande kaart op een locatie voor meer informatie. Wilt u uw project toevoegen aan ons overzicht? Neem dan contact met ons op via de contactpagina. De volgende type projecten zijn op onderstaande kaart weergegeven:

sterpaarsProefdraaien in de nieuwe setting. Projecten waarbij gemeenten – vooruitlopende op een eventuele wettelijke regeling – initiatiefnemers de mogelijkheid geven om gebruik te maken van een private partij als toetser en toezichthouder. Doel is het beproeven van de samenwerking tussen gemeenten en marktpartijen.

stergroenOpdrachtgevers aan zet. Projecten waarbij opdrachtgevers private partijen inhuren als toetser en toezichthouder bij hun bouwprojecten. Gemeenten kijken mee waarbij bevindingen worden uitgewisseld. Doel is het leren werken onder kwaliteitsborging.

sterroodDe aannemer levert zelf kwaliteit. Bouwbedrijven werken – vaak onder begeleiding van een kwaliteitscoach aan het verbeteren van de interne kwaliteitsborging.

stergeelinstrumentontwikkeling. Pilotprojecten waarbij instrumentaanbieders en kwaliteitsborgers bestaande of nieuwe instrumenten uitproberen en zo nodig aanpassen. Gemeenten kijken mee en ‘schaduwtoetsen’.

oranjesterPilotprojecten van kwaliteitsborgers. Instrumenten voor kwaliteitsborging die in andere projecten zijn ontwikkeld worden toegepast in lopende projecten. Initiatiefnemers zijn veelal kwaliteitsborgers en aannemers.

sterblauw

Overige initiatieven. Diverse projecten in het kader van de veranderende dienstverlening van de overheid, wijzigingen in de rolverdeling tussen partijen, etc.

 

Gemeenten die korting op de leges geven zijn op de kaart aangegeven met een € – zie ook het nieuwsbericht over korting op de leges

Galileo Reference Centre gebouwd onder #kwaliteitsborging

Galileo Noordwijk (bron: Architekten Cie.)

Op het Space Business Park in Noordwijk wordt het Galileo Reference Centre gebouwd. In het gebouw zullen de data van het satellietsysteem Galileo worden ontvangen. In een design- en buildopdracht van het Rijksvastgoedbedrijf bouwen de Architekten Cie. (ontwerp) en Van Rhijn bouw (uitvoering) in een jaar tijd dit bijzondere gebouw.

Het Rijksvastgoedbedrijf heeft het project benoemd tot Kopgroepproject in het kader van de voorbereiding op de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen. Om ervaring op te doen met de nieuwe werkwijze heeft het Rijksvastgoedbedrijf ook de kwaliteitsborging als onderdeel van de opdracht aan partijen meegegeven. BouwQ zal als onafhankelijke Technische Inspectie Service (TIS) het ontwerp toetsen en toezien op de uitvoering. De TIS zal daarbij zowel toezien op het voldoen aan de voorschriften van het Bouwbesluit 2012 als aan de aanvullende specificatie door de opdrachtgever. De ervaringen uit het project worden door het Rijksvastgoedbedrijf meegenomen in eventuele aanpassingen in aanbestedingen en in de rol als opdrachtgever.

Meer informatie over dit specifieke project of de Kopgroepprojecten via theo.sandker@rijksoverheid.nl. Meer informatie over de Wet kwaliteitsborging is te vinden via de website van het Instituut voor Bouwkwaliteit.

Bijeenkomsten kwaliteitsborging #Wkb

kalenderDe komende tijd vinden er diverse bijeenkomsten plaats met het wetsvoorstel Kwaliteitsborging als thema. Hieronder is een overzicht opgenomen van die bijeenkomsten. Organiseert u ook een bijeenkomst? Laat het ons weten en we nemen uw bijeenkomst op in onze kalender.

 

 

Bouwgarant vat belangrijkste vragen over de #Wkb nog eens samen…

Bouwgarant heeft op haar website een overzicht van veelgestelde vragen over de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen samengevoegd in een handzaam overzicht. Puntsgewijs wordt ingegaan op de achtergrond van de Wet kwaliteitsborging en de planning en worden de twee belangrijkste onderdelen van de wet – de aangescherpte aansprakelijkheid en het stelsel van kwaliteitsborging – uitgelegd. Het stuk geeft aannemers een goed beeld wat er de komende tijd voor hen gaat veranderen.

Het overzicht is hier te vinden.