#Kwaliteitsborging: ‘We moeten meer projecten doen!’

Aannemingsbedrijf Lamers en kwaliteitsborger PlanGarant doen bij de bouw van negen woningen in Eindhoven ervaring op met de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen. De Aannemer bericht over het project in een serie artikelen. In het vierde en laatste deel van de serie over dit project wordt gekeken naar de afbouw- en opleverfase en leerpunten voor de betrokkenen van het gehele project. Gevraagd naar hun ervaringen met kwaliteitsborging bij het project Landleven in de gemeente Eindhoven tekent Aannemersvak het volgende op:

Architect Tijs Karsmakers
“Normaal gesproken zou ik er na vergunningverlening niet veel meer van gehoord hebben. Ik zou zelf ook nooit met de gemeente hebben gebeld met vragen over hoe iets nu precies zit. Dat gebeurt nu wel. Wat dat betreft heb ik het idee dat er veel kritischer gekeken wordt tijdens de bouw.”

Aannemer Kees-Jan Lamers
“Wat PlanGarant heeft gedaan vind ik een toevoeging. Het overleg is veel fijner, want het zijn mensen uit de praktijk, al is dat ook een beetje afhankelijk van wie komt toetsen, heb ik gemerkt. Het andere onderdeel van de wet, de verhoogde aansprakelijkheid, daar ben ik echt niet blij mee.”

Kwaliteitsborger Erik Schot
“Ik had graag eerder de toets op willen pakken. Voordat alle woningen waren verkocht. Dan is er meer rust om zaken te bespreken. Daarnaast is er het punt van die registratie: wat ga je vastleggen en hoe diep?”

Het gehele interview – het vierde en laatste deel van de serie – is te lezen via deze link. De eerdere afleveringen uit de serie kunt u nalezen van de links hieronder.

  1. Experiment met private kwaliteitsborging
  2. Constructieberekening en EPC pas later indienen
  3. Een vinkje voor bouwkwaliteit

“Pas op de plaats met privaat bouwtoezicht in Den Haag”

De gemeente Den Haag heeft op 19 januari in een persbericht aangegeven pas op de plaats te maken met haar deelname aan het pilotproject Keurmerk Garantiewoningen. De gemeente Den Haag houdt nieuwe aanvragen zoveel mogelijk buiten de pilot. Het gehele persbericht van de gemeente Den Haag is hier te lezen.

Meer informatie over het experiment Keurmerk Garantiewoningen is te vinden via Pilots. Het experiment is eind 2014 gestart en loopt in 5 gemeenten. De ervaringen met het project hebben er bij de deelnemende waarborginstellingen toe geleid dat zij hun instrumenten hebben kunnen verbeteren. De leerpunten op het gebied van onder meer onafhankelijkheid en de gereedmelding zijn meegenomen in het wetsvoorstel kwaliteitsborging en in de onderliggende wetgeving. ook heeft minister Blok tijdens het debat over de Wet kwaliteitsborging op 18 januari 2017 toegezegd tegemoet te komen aan een onder meer door Den Haag gevraagde aanpassing van het stelsel, zodat de gemeenten hun toekomstige rol beter kunnen invullen.

Over de ervaringen met enkele proefprojecten (waaronder het experiment) is op 9 december een evaluatierapport aan de Tweede Kamer toegezonden. Het rapport laat zien dat de pilots een goede leerervaring zijn voor zowel kwaliteitsborgers als aannemers en dat de resultaten in de loop van de pilots verbeteren. De aanbevelingen uit het rapport worden overgenomen bij lopende en nieuwe pilots. In het kader van het project Keurmerk Garantiewoningen is inmiddels gestart met de intensivering van de begeleiding.

Legeskorting met #kwaliteitsborging

Op de website van Rowiq Advies is de nieuwe lijst te vinden van gemeenten die legeskorting verstrekken op bouwplannen waarbij gebruik gemaakt wordt van een instrument voor kwaliteitsborging. De korting varieert van 10% in onder meer Castricum en Delft tot 75% of meer in Horst aan de maas. Nieuw in 2017 zijn de gemeenten Borne, Etten Leur en Roermond. Vervallen zijn Raalte en Venlo. Bij verschillende gemeenten is daarnaast korting mogelijk voor specifieke (proef) projecten.

De Vereniging bouw- en woningtoezicht Nederland roept gemeenten op om te starten met pilots en proefprojecten. Zie ook de oproep in Bouwkwaliteit in de praktijk.

Pilot #Wkb Leiderdorp: Kwaliteitsborger is geen coördinator van de bouw

In de periode voorjaar 2015 – najaar 2016 is in Leiderdorp het project Plantage gebouwd. Het project is uitgevoerd als pilotproject in het kader van de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen. Speciaal aan dit project is dat de 10 vrijstaande en 12 half-vrijstaande woningen zijn afgestemd op de specifieke koperswensen en daarmee allemaal anders zijn. Uitgangspunt is dat iedere verkochte woning direct werd gebouwd binnen 100 werkbare dagen.

Bohemen BV – Ruimte in Ontwikkeling, is bij het plan uitgegaan van coördinatie op basis van de softwaretool Keep Your Promise (Kyp), waardoor zonder uitvoerder gebouwd zou kunnen worden.

Opvallend in dit project is dat Woningborg (de kwaliteitsborger) een aantal maal stevig op de rem heeft moeten trappen en zelfs een keer moeten dreigen met een handhavingsverzoek aan de gemeente. Er is halverwege de uitvoering een time-out ingelast om de geconstateerde afwijkingen te herstellen en afspraken te maken voor het vervolg. Het werken zonder uitvoerder bleek onvoldoende kwaliteitsgaranties te bieden.

De gemeente Leiderdorp stelt vast dat toetsing en toezicht op de bouw door de kwaliteitsborger intensiever was dan de gemeente gebruikelijk toepast. De belangrijkste conclusie is dat de kwaliteitsborging door een private partij een toegevoegde waarde heeft en hier leidt tot scherper toezicht, meer kwaliteit en versnelling van procedures. Tegelijkertijd wordt gesteld, dat een heldere verdeling van de taken en verantwoordelijkheden noodzakelijk zijn om de kwaliteitsborger in staat te stellen zijn rol te vervullen.

De  beschrijving en de resultaten van de pilot kunt u lezen in het rapport 20161202-rapportage-pilot-leiderdorp.

Evaluatie private kwaliteitsborging Voorst #Wkb

Op 1 juni jl. is in Twello de eerste woning onder kwaliteitsborging opgeleverd. De gemeente Voorst heeft een evaluatie geschreven van dat project. Belangrijkste bevindingen van de gemeente zijn:

  • Voorst ziet een risico in een ‘modulair systeem’. Bedoeld wordt dat als de kwaliteitsborger te veel werkzaamheden aan de aannemer overlaat, de kosten dan weliswaar laag zijn, maar dat het toezicht dan mogelijk te kort schiet.
  • Voorste constateert dat bepaalde aspecten die niet voldoen aan het Bouwbesluit – beperkte afwijkingen, zoals plafondhoogte e.d. – in overleg tussen opdrachtgever van de bouw en kwaliteitsborger worden geaccepteerd. Ook in het huidige stelsel gebeurt dit, maar dan in overleg met de gemeente. Naar de mening van Voorst is het niet wenselijk dat dit door private partijen wordt bepaald. Overigens staan zowel het Bouwbesluit als de Wkb beide handelswijzen niet toe…
  • Voorste twijfelt aan de handhavingsmogelijkheden en -bereidheid van de gemeente. Hierbij speelt mee dat het handhaven op aangeven van een kwaliteitsborger voor de gemeente mogelijk een financieel risico met zich meebrengt.
  • Een analyse van de kosten versus de voor de gemeente wegvallende werkzaamheden laat zien dat er in Voorst ca. €500,- aan legesverlaging voor deze ene woning mogelijk is. Indien de kwaliteitsborging duurder is, wat in deze pilot het geval was, dan wordt het dus duurder voor de klant.

Gevraagd naar zijn ervaring met de private kwaliteitsborging geeft de nieuwe eigenaar van de woning aan weinig gemerkt te hebben van de kwaliteitsborging: “Voor de opdrachtgever gaat het erom, dat er een huis gebouwd wordt dat aan alle eisen voldoet, die de opdrachtgever maar ook de overheid heeft gesteld. Hoe dit tot stand komt, zou mij persoonlijk niet veel uitmaken. Als dit via een private weg gaat is dit prima, behalve als dit kostenverhogend zou werken.”. De opdrachtgever is gezien de grondprijs overigens van mening dat hij eigenlijk ‘een stuk service’ van de gemeente mag verwachten.

Al met al is Voorst van mening dat de pilot geslaagd te noemen is en leerzaam was voor alle partijen. Maar we zijn er nog niet: “Alle deelnemende partijen zijn het er over eens dat er nog veel moet gebeuren voordat dit een succes
kan worden.”.

Lees het evaluatierapport van de gemeente Voorst via deze link.

Bouw eerste woningen in Steenbergse pilot Private #kwaliteitsborging van start

BRON: Gemeente Steenbergen
161107-impressie-woningen-pilot-private-kwaliteitsborgingBegin november is de eerste bouw binnen de Steenbergse pilot Private kwaliteitsborging van start gegaan. De Kok Bouwgroep bouwt in opdracht van woningcorporatie Stadlander het project ‘Nieuw Eeckelenbergh’. Het project bestaat uit 17 levensloopbestendige, nul-op-de-meter eengezinswoningen. Bouwplantoetsers Nederland is betrokken als private kwaliteitsborger om vanaf bouwplan tot oplevering de bouwkwaliteit te waarborgen.

Bouwtoezicht van gemeente naar bouwer
De overheid is van plan het bouwtoezicht op naleving van het bouwbesluit voor een deel toe te vertrouwen aan de markt. Als het aan de minister Blok voor Wonen en Rijksdienst ligt, houdt vanaf 2018 niet de gemeente maar de bouwer [red: een onafhankelijke kwaliteitsborger] zelf in de gaten of de bouw aan de kwaliteitseisen voldoet. Met dit wetsvoorstel wordt een nieuw stelsel van kwaliteitsborging voor het bouwen geïntroduceerd. Een private kwaliteitsborger toetst met bepaalde toegelaten instrumenten of de bouwwerken aan de bouwtechnische voorschriften voldoen. Nu een taak van de gemeente, vanaf 2018 een taak voor bouwend Nederland.

Pilot ter voorbereiding
Met de pilot Private kwaliteitsborging wil de gemeente zich voorbereiden op de wetswijziging en zo de overgang zo soepel mogelijk laten verlopen. Daarnaast wil de gemeente ‘Bouwend Steenbergen’ een platform bieden om te werken in de geest van de nieuwe wet en zodoende ook goed voorbereid te zijn op deze wetswijziging. Om de rollen en taken ook in de praktijk voor alle partijen helder en duidelijk te krijgen, en tegelijkertijd ervaring met de nieuwe werkwijze op te doen, heeft de gemeente Steenbergen De Kok Bouwgroep en woningcorporatie Stadlander gevraagd deel te nemen aan de pilot. Samen starten zij in Steenbergencentrum het nieuwbouwproject ‘Nieuw Eeckelenbergh’.

Nieuw Eeckelenbergh
Het project bestaat uit 17 levensloopbestendige eengezinswoningen. De woningen zijn gelegen aan de Ram van Hagedoornstraat, Kruitweg en Paulus Baxstraat. Door het toepassen van duurzame energiesystemen worden het zeer duurzame woningen met een aangenaam klimaat en lage energielasten. Bij normaal verbruik leveren de woningen voldoende energie op om in de totale energiebehoefte te voorzien.

Veelvuldig intensief overleg
Voor de start van de daadwerkelijke bouwactiviteiten is er veelvuldig intensief overleg geweest en heeft De Kok Bouwgroep, als lokale partij, een complete visie op de locatie neergelegd. De partijen zijn het eens geworden over een goede invulling van de bouwopdracht. De Kok Bouwgroep heeft daarbij zelf grote invloed op het ontwerp en de definiëring van de gewenste bouwkwaliteit gehad. Dit verkleint het risico op verschil tussen de papieren werkelijkheid en de realiteit enorm.

Toetsing door private kwaliteitsborger
Door Bouwplantoetsers Nederland is het bouwplan aan het Bouwbesluit getoetst. Eventuele aandachtspunten vanuit de Bouwbesluittoetsing controleert Bouwplantoetsers Nederland tijdens toezicht op de bouw. Hierbij vindt ook controle plaats van de keuringen die De Kok Bouwgroep uitvoert vanuit haar kwaliteitssysteem. Tevens is het mogelijk dat Bouwplantoetsers Nederland eventuele controlemetingen uitvoert, zoals luchtdichtheidsmetingen en geluidsmetingen.

Deze pilot biedt alle partijen, de opdrachtgever, de gemeente, de bouwer en de kwaliteitsborger, uitstekende uitgangspunten om zich te kunnen concentreren op de nieuwe taken, rollen en processen. Zo laten de partijen samen zien dat ze waarmaken wat ze beloven.

Op de projectwebsite www.nieuweeckelenbergh.dekokportal.nl leest men meer informatie over het project en over de Steenbergse pilot.

Bouwplantoetsers Nederland
De privatisering van de bouwplantoetsing is nog volop in beweging, maar Bas Oele en Jeroen Stephan, samen de directie van Bouwplantoetsers Nederland wachten het definitieve besluit over de Wet Kwaliteitsborging voor het Bouwen niet af. Ze zijn als private onderneming vanaf 2015 actief omdat zij geloven in de kwaliteitsslag die de Nederlandse bouwwereld met deze privatisering kan maken. Integrale kwaliteit en onafhankelijkheid staan voor beide ervaren ingenieurs boven alles. Bouwplantoetsers Nederland is een ‘innovator’ in de bouwsector met de ambitie om als onafhankelijke kwaliteitsborger landelijk te opereren. 

De Kok Bouwgroep 
De Kok Bouwgroep is een middelgrote zelfstandige onderneming die zijn roots en maatschappelijke betrokkenheid heeft in Brabant en Zeeland. Actief op het gebied van nieuwbouw, verbouw, uitbreiding en onderhoud van vastgoed voor wonen, werken, zorg, onderwijs, cultuur en ontspanning. 

Stadlander
Stadlander staat bekend als innovatieve opdrachtgever. De woningcorporatie hanteert voor ieder project een integrale benadering van de woonlasten, de levensloopbestendigheid, de zorggeschiktheid en de toepasbaarheid van woon- en leefdiensten. Stadlander legt daarbij het accent op het gezamenlijk met andere marktpartijen ontwikkelen van een concept. Dit vernieuwend opdrachtgeverschap zit inmiddels stevig in de Stadlander-organisatie verankerd. 

Janssen de Jong: Private kwaliteitsborging werkt

Hercuton, onderdeel van het cluster Bedrijfshuisvesting van Janssen de Jong Groep, is voor de zomer een pilotproject gestart in kader van de Wet kwaliteitsborging. Het belangrijkste doel van deze pilot is het verwerven van inzicht. Inzicht in de resultaten van de nieuwe werkwijze, de gevolgen voor processen, de rolverdeling en de samenwerking tussen kwaliteitsborger, bouwer en gemeente. Maar ook: inzicht in kosten en baten en leerpunten voor de verdere uitwerking van de wet- en regelgeving. De resultaten van een eerste intern evaluatie zijn via een persbericht door Janssen de Jong gepubliceerd:

  • Toetsing van de TIS is intensiever dan die van de gemeente.
  • De inspecties van de TIS hebben in enkele gevallen geleid tot correcties in het ontwerp. Daardoor is het risico op niet voldoen aan de wettelijke en klanteisen tijdig onderkend en opgelost.
  • Vooralsnog leidt de inzet van een kwaliteitsborger tot verhoging van de kosten op het project. Naast de kosten van de TIS zelf, maken projectmedewerkers extra uren om Seconed van de gewenste informatie te voorzien. In hoeverre er sprake is van inverdieneffecten en welke besparing aan faalkosten hier tegenover zal staan, kan nog niet worden beoordeeld.
  • De extra ogen van de kwaliteitsborger houden de medewerkers op de bouw scherp en dat werkt disciplinerend.

Het gehele persbericht is te lezen op de website van Janssen de Jong.

Werkbezoek minister Blok #Wkb Heijmans

heijmansOp 12 september 2016 heeft minister Blok een aantal projecten bezocht in het kader van kwaliteitsborging in de bouw. In Pijnacker en Den Haag bezocht de minister een aantal projecten van Heijmans waar gewerkt werd met de Verbeterde Kwaliteitsborging, zoals ontwikkeld door SWK. Kenmerkend in de aanpak is het versterken van de interne kwaliteitsborging door de aannemer zelf. Een onafhankelijke externe kwaliteitsborger ziet toe op de kwaliteit van de uitvoering, zoals hierboven schematisch weergegeven.

De tijdens de bijeenkomst door Heijmans gegeven presentatie waarin de werkwijze nader wordt toegelicht is hier te downloaden.

Werkbezoek ‘Binnenhofjes’ #Wkb

Perbericht Nieman Kwaliteitsborging en Nijhuis Bouw

Dinsdag 6 septeimage009mber waren een afvaardiging van het ministerie van Binnenlandse Zaken en de kwartiermakers van het Instituut voor Bouwkwaliteit te gast bij het project ‘Binnenhofjes’ in Zwolle. Niet alleen het ministerie en de kwartiermakers waren te gast, de uitleg van de pilot mocht ook rekenen op een brede belangstelling, waaronder de architect (19 Het Atelier), de opdrachtgever (Woningstichting SWZ) en de gemeente Zwolle. Nijhuis Bouw uit Rijssen en Nieman Kwaliteitsborging gaven inzicht in de aanpak en resultaten van dit project.  Deze aanpak sluit aan bij de nieuwe wet Kwaliteitsborging voor het Bouwen (Wkb).

De gasten zijn meegenomen in het door Nieman ontwikkelde dashboard dat het mogelijk maakt om structureel toe te werken naar een compleet ‘as built’ dossier op het moment van oplevering. Het dashboard is met hulp van Nijhuis Bouw tot een hoger niveau gebracht. Door de input van Nijhuis is het zowel voor Nijhuis als Nieman een goed werkbaar hulpmiddel geworden om risico’s en beheersmaatregelen inzichtelijk te maken. Nijhuis werkt met vaste partners en is daarmee goed in staat Nieman te voorzien van de voor hem relevante informatie op het juiste moment. Daarnaast heeft Nijhuis een eigen gemaakte applicatie voor kwaliteitsborging.

Kortom: deze pilot wijst uit dat de kwaliteitsborging in de bouw werkt! De dialoog tussen Nijhuis en  Nieman werd duidelijk zichtbaar in de getoonde voorbeelden. Het project in Zwolle bestaat uit 48 sociale huurwoningen en is één van de drie WKB-projecten die momenteel door Nijhuis wordt gerealiseerd.

Meer informatie over dit project wordt gegeven op de Praktijkdag ‘Kwaliteitsborging voor het bouwen’ op 23 november 2016 in Cinemec te Utrecht. Meer informatie  en aanmeldingsformulier vindt u  http://www.niemankwaliteitsborging.nl/praktijkdag-kwaliteitsborging/

Kwaliteit onder vuur – Reactie Bouwend Nederland op rapportage Den Haag #Wkb

Door Pim Nusselder , 23 augustus 2016, Bouwend Nederland

Vorige week meldden diverse media dat ‘de bouw faalt als keurmeester van zichzelf’. De basis voor dit bericht was een gelekt rapport van de gemeente Den Haag, waarin kritische opmerkingen staan over een pilotproject dat daar loopt, in het kader van het wetsvoorstel ‘Kwaliteitsborging voor het bouwen’. Vooral het woord ‘instortingsgevaar’ trok vuur, zeker omdat bewoners van niets zouden weten.
Bouwend Nederland heeft in de media direct commentaar geleverd op dit verrassende rapport, en allereerst benadrukt dat het stuk veel vragen oproept. Want er worden geen concrete bouwprojecten genoemd, ook ontbreken namen van bouwbedrijven. We weten dus niet waar en in welke fase de bouw is stilgelegd, ook is niet bekend hoe theoretisch of concreet dat instortingsgevaar precies was. Daar moeten we echt eerst meer over weten, was onze boodschap in de media. We laten immers niet de hele Nederlandse bouwsector het boetekleed aantrekken op basis van een anoniem, gelekt en misschien gedateerd rapport uit één van de pilotprojecten.

In alle andere pilot-gemeenten zijn de ervaringen positiever of neutraal. Ook daar willen we meer van weten. Waarom is de dienst Bouw- en Woningtoezicht van de Gemeente Den Haag zo negatief? Hoe ‘enthousiast’ doen zij mee aan deze pilot? De gemeente onthield zich overigens van commentaar, over dit gelekte rapport.

Slager
Verder hebben we onder meer op NOS Radio 1 verhelderd dat het in de bouw (nu én straks) niet gaat om een ‘slager die zijn eigen vlees keurt’, maar dat we via deze pilots vooruitlopen op een wet die per 2018 ingaat. Vanaf dan zijn er ook onafhankelijke, gecertificeerde bureaus actief die de bouwkwaliteit toetsen. Zover is het nu nog niet, we zijn juist nu in een fase waarin veel geleerd wordt. Het is logisch dat nu nog niet alles verloopt zoals het over anderhalf jaar moet gaan.

Daarom is het zo jammer dat er door deze proef nu al zoveel negatieve geluiden naar buiten komen. Ook wordt vergeten dat bij de huidige rol van gemeenten als het gaat om kennis en capaciteit nog wel de nodige vragen gesteld kunnen worden. Binnen deze pilots richten we ons als bouwsector vol op verbetering van de toetsingsmethode die er straks moet zijn. Zo moet het voor gemeenten, private kwaliteitsbureaus, aannemers en architecten helemaal helder worden wie welke taken en plichten heeft.

Feiten
Hoe nu verder? Bouwend Nederland onderzoekt de stand van zaken in Den Haag. We gaan in gesprek met de bouwbedrijven en andere betrokken partijen. Ook onderzoeken we de stand van zaken bij de andere pilotprojecten. Zo krijgen we snel een veel completer en betrouwbaarder beeld dan deze ene, vage rapportage van één van de deelnemers in een veel breder pilot-traject.

Die feiten zijn nodig. Want bij alle (toekomstige) bewoners mogen geen twijfels bestaan over het feit dat we als bouwsector gewaarborgde kwaliteit leveren.